AVRUPA BİRLİĞİNDE GELENEKSEL ÜRÜN ADI

AVRUPA BİRLİĞİNDE GELENEKSEL ÜRÜN ADI (TSG)

Türkiye’de tescil edilen geleneksel ürün adları, tescilin yapıldığı ülke ile sınırlı olarak koruma sağlar. Bu kapsamda, Türkiye’de tescil edilen geleneksel ürün adları yalnızca Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde geçerlidir. Avrupa Birliği dâhil olmak üzere diğer ülkelerde koruma elde edilebilmesi için, ilgili ülkelerin mevzuatı çerçevesinde başvuru yapılması veya uluslararası ya da bölgesel koruma sağlayan sistemler kapsamında tescil talebinde bulunulması gerekmektedir. Bu sistemlerden biri de Avrupa Birliği’nin Geleneksel Ürün Adı (Traditional Speciality Guaranteed – TSG) sistemidir.

Avrupa Birliği’nde geleneksel ürün adları; belirli bir coğrafi alanla ilişkilendirilmeksizin, ürünün geleneksel üretim yöntemi, geleneksel bileşimi veya bu unsurların uzun süredir istikrarlı şekilde kullanılıyor olmasına dayalı olarak koruma altına alınmaktadır. Bir adın geleneksel ürün adı olarak tescil edilebilmesi için, söz konusu geleneksel niteliklerin en az otuz yıl süreyle kullanıldığının kanıtlanması gerekmektedir.

Avrupa Birliği’nde geleneksel ürün adlarına ilişkin başvurular ve tesciller, Avrupa Parlamentosu ve Konseyinin (AB) 2024/1143 sayılı Tüzüğü kapsamında yürütülmektedir. Anılan Tüzük ile, daha önce yürürlükte bulunan 1151/2012 sayılı düzenleme yürürlükten kaldırılmış; coğrafi işaretler ile geleneksel ürün adlarına ilişkin mevzuat tek ve güncel bir hukuki çerçeve altında yeniden düzenlenmiştir.

AB nezdinde tescil edilen geleneksel ürün adları, resmî TSG amblemi kullanılarak piyasaya arz edilmektedir. Anılan amblem, ürünün tescilde yer alan üretim yöntemi ve diğer koşullara uygun olarak üretildiğini ve denetime tabi olduğunu göstermektedir. TSG amblemi kullanılmaksızın yapılan kullanımlar, Avrupa Birliği mevzuatı kapsamında geleneksel ürün adı korumasından yararlanamaz.

Türkiye’den Avrupa Birliği’ne yapılacak geleneksel ürün adı başvurularında, ilgili adın Türkiye’de tescil edilmiş olması esas olup, başvurular ulusal yetkili makam aracılığıyla Avrupa Komisyonuna iletilmekte ve değerlendirme süreci Komisyon tarafından yürütülmektedir. 

Kimler Başvuru Yapabilir?

2024/1143 sayılı Tüzük uyarınca, AB’ye geleneksel ürün adı başvuruları üretici grupları tarafından yapılır.

Üretici grubu; başvuruya konu ürünü üreten veya işleyen kişilerden oluşur. Hukuki yapısı önem arz etmez. Dernek, kooperatif, birlik veya benzeri bir örgütlenme şeklinde olabilir. Esas olan, grubun ilgili geleneksel ürünü fiilen üreten veya işleyen kişilerden oluşması ve bu kişileri temsil etmesidir.

Üretici grubu niteliğini taşımayan kurum veya kuruluşların başvuru yapması mümkün değildir. Odalar, borsalar, yerel idareler veya kamu kurumları başvuru sahibi olarak yer alamaz; ancak başvuru sürecinde üretici grubuna teknik veya idari destek sağlayabilir.

Başvuru Nasıl Yapılır?

AB’ye geleneksel ürün adı başvuruları, ulusal yetkili makam aracılığıyla Avrupa Komisyonuna iletilir. Başvuru belgeleri AB’nin resmî dillerinden birinde hazırlanır ve Komisyon tarafından başvuru ücreti talep edilmez. Bu kapsamda, TÜRKPATENT aracılığıyla yapılacak başvurular için

cidb-ab@turkpatent.gov.tr e-posta adresi kullanılmaktadır.

Avrupa Birliği nezdinde yapılacak geleneksel ürün adı (TSG) başvurularında, başvuru dosyasında yer alması gereken unsurlar : 

• Köken ülkedeki korumanın yasal kanıtı: Türkiye’deki tescil belgesi ve başvuru diline yapılmış çevirisi

• Başvuru yapanın üretici grubu olduğunu gösterir belgeler: Üretici grubunun temsil niteliğini ve kolektif yapısını ortaya koyan kayıtlar

• Ürün şartnamesi: Geleneksel ürün adının tanımı, üretim yöntemi, bileşimi, ayırt edici özellikleri ve kontrol düzeni. Ürün şartnamesi, kısa ve öz biçimde hazırlanmalı ve 5.000 kelimeyi aşmamalıdır.

AB Nezdindeki Tesciller

AB’de tescil edilen ve inceleme aşamasında bulunan geleneksel ürün adları, eAmbrosia veri tabanında yayımlanmaktadır.

eAmbrosia: https://ec.europa.eu/agriculture/eambrosia/geographical-indications-register/tsg

Bu veri tabanında, geleneksel ürün adlarına ilişkin resmî kayıtlar; ürün adı, ülke ve ürün kategorisi gibi kriterler üzerinden görüntülenebilmektedir.